Po wojnie nie złożyli broni. Wybrali wierność Bogu i Ojczyźnie, choć wiedzieli, że oznacza to więzienie, tortury i śmierć. Zapłacili najwyższą cenę – oddali życie, przekreślili własną przyszłość, narazili swoje rodziny. A potem przyszła druga krzywda: kłamstwo. Byli nazywani „bandytami”, a po zamordowaniu skazani na zapomnienie. Dlatego dziś naszym obowiązkiem jest nie tylko przywracanie pamięci, ale także odważne stawanie w obronie prawdy.
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych obchodzony jest 1 marca. Święto ustanowiono z inicjatywy ŚP. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Data ta ma wymiar symboliczny – 1 marca 1951 roku w więzieniu mokotowskim zamordowano pułkownika Łukasza Cieplińskiego i jego współtowarzyszy z IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Ich proces był pokazowym aktem komunistycznej represji.
Do grona Niezłomnych należy również kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej, jezuita Władysław Gurgacz, związany z Gorlicami. Został skazany na śmierć i stracony w 1949 roku. Jego jedyną „winą” była duchowa opieka nad żołnierzami podziemia i wierność sumieniu.
Z inicjatywy Poseł na Sejm RP Barbary Bartuś uroczystości upamiętniające tych, którzy walczyli o wolną Polskę, nawet w czasach, gdy nadzieja na odzyskanie niepodległości wydawała się bardzo odległa, na Ziemi Gorlickiej odbywają się corocznie. W roku 2026 obchody zorganizowano je w przeddzień – w sobotę, 28 lutego.
Głównym organizatorem tegorocznych uroczystości był Starosta Gorlicki Mirosław Waląg, a współorganizatorami: Gorlickie Centrum Kultury, Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach, Szkoła Muzyczna I stopnia w Bobowej, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, Stowarzyszenie Beskid Pokoleń oraz Tomasz Płatek – Radny Sejmiku Województwa Małopolskiego.
Obchody rozpoczęły się Mszą Świętą w Bazylice Mniejszej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gorlicach, sprawowaną w intencji Ojczyzny oraz wszystkich poległych za wolność Polski – Żołnierzy Niezłomnych. Eucharystii przewodniczył kapelan KaOSG Ksiądz kpt. SG Robert Młynarczyk, a kazanie wygłosił Ksiądz dziekan Stanisław Ruszel.
Oprawę liturgiczną podczas Mszy Świętej zapewnili organizatorzy obchodów. Czytanie mszalne odczytał Starosta Gorlicki Mirosław Waląg, modlitwę wiernych – Wicestarosta Marcin Krzemiński, natomiast psalm zaśpiewał Robert Gryzik – dyrektor Szkoły Muzycznej I stopnia w Bobowej, a zarazem Radny Miasta Gorlice. Uroczysty charakter Eucharystii podkreśliła obecność licznych pocztów sztandarowych. W skład pocztu sztandarowego Powiatu Gorlickiego wchodzili Radni: Krzysztof Flądro, Tomasz Kotowicz i Andrzej Matusik. W liturgii uczestniczyła również klasa przygotowania wojskowego z Zespołu Szkół Zawodowych im. Kazimierza Pułaskiego w Gorlicach.
Po Eucharystii obchody kontynuowano w Gorlickim Centrum Kultury, gdzie rozpoczęto od wspólnego odśpiewania hymnu Rzeczypospolitej Polskiej poprowadzonego przez laureatów XI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej.
Prowadzący uroczystość Mariola Spólnik – Wiceprzewodnicząca Rady Powiatu oraz Krzysztof Jędrzejczyk – dyrektor Zespołu Jednostek Edukacyjnych Województwa Małopolskiego w Gorlicach powitali zaproszonych gości, wśród których znaleźli się m.in.: Poseł na Sejm RP Barbara Bartuś oraz Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Ryszard Pagacz – Patroni Honorowi, a także przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego – etatowy doradca Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek.
Wśród przybyłych gości byli także: Michał Masłowski – Naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, księża, samorządowcy, przedstawiciele służb mundurowych, nadleśniczowie Nadleśnictwa Gorlice i Nadleśnictwa Łosie, a także laureaci XI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej wraz z opiekunami, rodzicami i dyrektorami szkół.
Starosta Gorlicki Mirosław Waląg w swoim wystąpieniu nawiązał do Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej i zaznaczył, że pieśń patriotyczna w minionych czasach podtrzymywała ducha narodu, ratowała od zwątpienia oraz dawała siłę kolejnym pokoleniom Polaków. Podkreślił również, że Konkurs ten z roku na rok cieszy się coraz większą popularnością i wyraził nadzieję, że tak będzie również w kolejnych latach.
Głos zabrał także gospodarz miejsca – dyrektor Gorlickiego Centrum Kultury Janusz Zięba. Podziękował i pogratulował wszystkim uczestnikom konkursu, ich opiekunom, pedagogom oraz rodzicom za piękne krzewienie patriotyzmu wśród młodego pokolenia, a w imieniu jury złożył gratulacje laureatom konkursu.
W imieniu Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek odczytał list okolicznościowy, podkreślając wcześniej, że Prezydent bardzo oczekiwał jego udziału w tych uroczystościach.
Następnie głos zabrała Poseł Barbara Bartuś, która skierowała słowa podziękowania do organizatorów i uczestników oraz odczytała list przekazany na jej ręce od Prezesa Prawa i Sprawiedliwości Jarosława Kaczyńskiego.
Na zakończenie swojego wystąpienia przekazała również serdeczne pozdrowienia od Przewodniczącego Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości Mariusza Błaszczaka, a także od prof. Przemysława Czarnka, księdza Ryszarda Umańskiego – proboszcza Parafii Św. Wojciecha w Częstochowie oraz Burmistrza Grybowa Pawła Fydy, którzy chcieli przyjechać do Gorlic, jednak w ostatniej chwili musieli zmienić swoje plany.
W swoim poruszającym wystąpieniu Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Ryszard Pagacz podkreślił, że Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest czasem szczególnej refleksji nad dramatycznymi wyborami i heroiczną walką tych, którzy w niezwykle trudnych warunkach nie złożyli broni i pozostali wierni przysiędze. Poświęcili swoje życie oraz bezpieczeństwo swoich rodzin w imię wolnej Ojczyzny.
Jak co roku ważnym elementem obchodów była prelekcja przedstawiciela Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. W tym roku wykład wygłosił ją Michał Masłowski, Naczelnik Krakowskiego Biura Edukacji Narodowej.
Uroczystości były również okazją do wręczenia nagród laureatom XI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej oraz do docenienia ich rodziców i opiekunów. Laureaci pierwszych miejsc we wszystkich kategoriach solistów zostali nagrodzeni dwudniowym wyjazdem do Warszawy, połączonym ze zwiedzaniem Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Zwycięski zespół został zaproszony wraz z opiekunem na wyjazd do miejscowości Izby, obejmującą rajd pieszy, zwiedzanie miejsca pamięci oraz pomnika, zwieńczony wspólnym ogniskiem integracyjnym.
Wszyscy laureaci otrzymali również od Poseł na Sejm RP Barbary Bartuś nagrody książkowe z własnoręcznie wpisanymi dedykacjami.
Laureaci pierwszych miejsc mieli także możliwość zaprezentowania swoich utworów przy akompaniamencie Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej w Nowym Sączu. Całość zakończył koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej w Nowym Sączu, pod batutą por. SG Wacława Wacławiaka. Orkiestrze towarzyszyły znakomite solistki: st. chor. SG Natalia Zabrzeska – Borowiec i sierż. SG Iwona Chruślicka.
Poczęstunek dla wszystkich przygotowały panie z KGW Korczyna.
Załączniki – List Prezydenta RP oraz Prezesa Jarosława Kaczyńskiego