Przewodnicz\u0105ca Pose\u0142 Barbara Bartu\u015b wraz z Delegacj\u0105 Sejmu i Senatu RP do Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE, w niedziel\u0119 2 pa\u017adziernika 2022 r. obserwowa\u0142a wybory parlamentarne w Bo\u015bni i Hercegowinie.<\/p>\n
Cz\u0142onkowie polskiej Delegacji obserwowali wybory w stolicy kraju – Sarajewie, ale tak\u017ce w regionach Bugojno, Mostar i Zenica. W sobot\u0119 parlamentarzy\u015bci wzi\u0119li udzia\u0142 w serii spotka\u0144 poprzedzaj\u0105cych dzie\u0144 g\u0142osowania, podczas kt\u00f3rych mieli okazj\u0119\u00a0bli\u017cej pozna\u0107 system wyborczy oraz aktualn\u0105 sytuacj\u0119 polityczn\u0105, spo\u0142eczn\u0105 i medialn\u0105 w Bo\u015bni i Hercegowinie.<\/p>\n
Obecny kszta\u0142t ustrojowy Bo\u015bni i Hercegowinie nada\u0142a narzucona konstytucja, stanowi\u0105ca za\u0142\u0105cznik do porozumienia pokojowego z Dayton podpisanego w 1995 roku. Pa\u0144stwo podzielone jest na dwie cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe (entitety): Republik\u0119 Serbsk\u0105 oraz zdominowan\u0105 przez ludno\u015b\u0107 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 i chorwack\u0105 Federacj\u0119 Bo\u015bni i Hercegowiny. Dodatkowo pod wsp\u00f3lnym zarz\u0105dem obu entitet\u00f3w znajduje si\u0119 wydzielony Dystrykt Br\u010dko.<\/p>\n
G\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa jest kolegialne Prezydium, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodz\u0105, wybierani na czteroletni\u0105 kadencj\u0119, przedstawiciele trzech narod\u00f3w. Ka\u017cdy z nich pe\u0142ni rotacyjnie, kolejno przez 8 miesi\u0119cy, funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego.<\/p>\n
W\u0142adze ustawodawcz\u0105 pe\u0142ni parlament sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 dw\u00f3ch izb \u2013 Izby Reprezentant\u00f3w i Izby Narod\u00f3w. Dodatkowo oddzielne parlamenty funkcjonuj\u0105 tak\u017ce w obu cz\u0119\u015bciach sk\u0142adowych Bo\u015bni i Hercegowiny: Federacji Bo\u015bni i Hercegowiny oraz\u00a0Republice Serbskiej, a tak\u017ce w ka\u017cdym z 10 kanton\u00f3w Federacji Bo\u015bni i Hercegowiny. Ka\u017cda nacja ma swoj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 parti\u0119 polityczn\u0105, kt\u00f3ra cieszy si\u0119 poparciem wi\u0119kszo\u015bci obywateli danej narodowo\u015bci. Podzia\u0142y ideologiczne na lewic\u0119 i prawic\u0119 praktycznie nie obowi\u0105zuj\u0105.<\/p>\n
W zamy\u015ble tw\u00f3rc\u00f3w, ustr\u00f3j mia\u0142 zapewnia\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy trzema tzw. narodami konstytutywnymi, tworz\u0105c liczne mechanizmy wzajemnej kontroli i wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, kt\u00f3re zapobiegn\u0105 dominacji jednego narodu nad drugim.<\/p>\n
Nad realizacj\u0105 zapis\u00f3w uk\u0142adu pokojowego czuwa Rada Implementacji Pokoju (w jej sk\u0142ad wchodzi 55 pa\u0144stw, w tym Polska), kt\u00f3rej organem wykonawczym jest Zarz\u0105d Steruj\u0105cy kierowany przez Wysokiego Przedstawiciela. Nie jest on odpowiedzialny przed w\u0142adzami bo\u015bniackimi, ma prawo dymisjonowania w\u0142adz i\u00a0urz\u0119dnik\u00f3w, mo\u017ce rozwi\u0105zywa\u0107 partie polityczne i narzuca\u0107 rozwi\u0105zania prawne. W 1997 r. nadano mu dodatkowe kompetencje – tzw. uprawnienia bo\u0144skie, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce mo\u017ce kszta\u0142towa\u0107 prawo, obsadza\u0107 stanowiska w\u0142adzy, kara\u0107 partie polityczne i dymisjonowa\u0107 polityk\u00f3w, je\u015bli uzna, \u017ce ich dzia\u0142ania godz\u0105 w porz\u0105dek ustanowiony w Dayton. Od sierpnia 2021 r. funkcj\u0119 Wysokiego Przedstawiciela pe\u0142ni niemiecki polityk Christian Schmidt.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wne spory polityczne w Bo\u015bni i Hercegowiny przebiegaj\u0105 po liniach narodowo\u015bciowych i dotycz\u0105 fundamentalnych kwestii dotycz\u0105cych przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa. Dominuj\u0105cy etnicznie w skali ca\u0142ego kraju Boszniacy wykazuj\u0105 tendencje centralistyczne, d\u0105\u017c\u0105c jednocze\u015bnie do wzmocnienia pozycji islamu w \u017cyciu publicznym. Muzu\u0142ma\u0144skiej wizji pa\u0144stwa przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 Serbowie, kt\u00f3rzy wykazuj\u0105 silne tendencje separatystyczne. Celem chorwackich elit politycznych jest za\u015b utworzenie trzeciego entitetu w Federacji Bo\u015bni i Hercegowiny.<\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowa obserwacja wybor\u00f3w w Bo\u015bni i Hercegowinie by\u0142a wsp\u00f3ln\u0105 inicjatyw\u0105 Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Cz\u0142owieka OBWE (ODIHR), Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE, Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, Zgromadzenia Parlamentarnego NATO oraz Parlamentu Europejskiego.<\/p>\n
W misji w Bo\u015bni i Hercegowinie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 467 obserwator\u00f3w d\u0142ugo i kr\u00f3tkoterminowych, w tym 84 parlamentarzyst\u00f3w ZP OBWE, 23 z ZP Rady Europy, 16 z ZP NATO i 12 z Parlamentu Europejskiego, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych z Polski by\u0142o \u0142\u0105cznie 11 parlamentarzyst\u00f3w – Pos\u0142\u00f3w i Senator\u00f3w RP.<\/p>\n
Pose\u0142 Barbara Bartu\u015b prowadz\u0105c wraz z Joann\u0105 Lichock\u0105 wizytacje komisji wyborczych w regionie Mostar i maj\u0105c w\u015br\u00f3d przydzielonych punkt\u00f3w wyborczych lokale w miejscowo\u015bci Medjugorie, skorzysta\u0142y z okazji, aby w niedzielnej Mszy \u015awi\u0119tej uczestniczy\u0107 w\u0142a\u015bnie w tym znanym sanktuarium maryjnym. Mszy \u015awi\u0119tej koncelebrowanej przewodniczy\u0142 Ojciec Urban Pude\u0142ko, kt\u00f3ry te\u017c na r\u0119ce Pose\u0142 Barbary Bartu\u015b przekaza\u0142 \u015bwiec\u0119, jako sw\u00f3j dar z Medjugorie do kaplicy sejmowej.<\/p>\n